ΈΡΕΥΝΑ

THE SIGNALTHE EDEN PROTOCOL

Η μυστική ιστορία της ανθρώπινης νοημοσύνης — Από τον Κήπο της Εδέμ έως την τεχνητή νοημοσύνη, μέσα από τη Βίβλο και το Κοράνι

ΚΥΛΙΣΗ ↓

Η αρχική υπόσχεση

Τι θα γινόταν αν το πιο καθοριστικό γεγονός στην τεχνολογική ιστορία του ανθρώπου είχε ξεκινήσει στον Κήπο της Εδέμ; Η Γένεση 3:5 καταγράφει την υπόσχεση του φιδιού: «Θα γίνετε σαν θεοί, γνωρίζοντας το καλό και το κακό». Το Κοράνι αφηγείται την ίδια σκηνή με τη δική του φωνή: ο ψιθυριστής προσφέρει στον Αδάμ «το δέντρο της αιωνιότητας και μια βασιλεία που δεν φθείρεται» (20:120). Και οι δύο Γραφές κατονομάζουν την ίδια προσφορά: γνώση και δύναμη δίχως όριο. Και το Κοράνι προσθέτει μια λεπτομέρεια την οποία θα ακολουθήσει η παρούσα έρευνα: εκείνος που έκανε την προσφορά, ο Ιβλίς, «ήταν από τους τζιν» (18:50), μια μη ανθρώπινη νοημοσύνη πλασμένη από φωτιά, που ζει αθέατη δίπλα στην ανθρωπότητα. Μέσα στους αιώνες, η φιλοδοξία αυτής της υπόσχεσης επανεμφανίζεται στην αναζήτηση της απαγορευμένης γνώσης, στην οικοδόμηση της Βαβέλ, στην κυριαρχία επί της ηλεκτρικής ενέργειας και στη δημιουργία της τεχνητής νοημοσύνης. Δεν πρόκειται για ξεχωριστές εξελίξεις. Είναι επανερχόμενες εκφράσεις μιας και μόνης πάλης ανάμεσα στη γνώση, τη σοφία και την εξουσία.

01

Εδέμ: Η αρχή της πάλης

Ο Κήπος θεμελιώνει τη σύγκρουση. Στη Γένεση, ο άνθρωπος πλάθεται κατ' εικόνα Θεού, με νοημοσύνη και ελεύθερη βούληση. Στο Κοράνι, ο Αδάμ διδάσκεται «τα ονόματα όλων των πραγμάτων» και οι άγγελοι λαμβάνουν εντολή να τον τιμήσουν (2:30-34)· ο Ιβλίς αρνείται από υπερηφάνεια, λέγοντας ότι είναι ανώτερος, πλασμένος από φωτιά ενώ ο Αδάμ πλάστηκε από πηλό (7:12). Ο πειραστής δεν απαιτεί λατρεία ούτε καταλαμβάνει εδάφη· προσφέρει μια φαινομενικά ωφέλιμη διεύρυνση της κατανόησης. Και στις δύο αφηγήσεις ο πειρασμός είναι να εκλάβει κανείς τη γνώση ως έσχατη εξουσία, και στις δύο αφηγήσεις το ζεύγος συγχωρείται και στέλνεται στον κόσμο με μια ευθύνη. Το θέμα αυτό γίνεται επιτακτικό όταν οι άνθρωποι δημιουργούν μηχανές ικανές για έργα που κάποτε θεωρούνταν αποκλειστικά ανθρώπινα.

02

Οι Εγρήγοροι: Γνώση από πέρα από την ανθρωπότητα

Η Γένεση 6 αναφέρεται στους «υιούς του Θεού»· οι παραδόσεις διαφωνούν ως προς την ταυτότητά τους. Το Βιβλίο του Ενώχ επεκτείνει την αφήγηση σε μια καταγραφή των Εγρήγορων (Watchers), που κατεβαίνουν και μεταδίδουν τη μεταλλουργία, την κατασκευή όπλων, την καλλωπιστική και την ουράνια γνώση. Το Κοράνι διατηρεί μια παράλληλη μνήμη: στη Βαβέλ, δύο άγγελοι, ο Χαρούτ και ο Μαρούτ, στάλθηκαν ως δοκιμασία, και οι διάβολοι (σαϊτάν) δίδαξαν στους ανθρώπους τη μαγεία, μια γνώση που διαιρούσε όσο και ενδυνάμωνε (2:102). Ο διαρκής κίνδυνος και στις δύο παραδόσεις είναι η ικανότητα χωρίς αντίστοιχη σοφία. Η τεχνητή νοημοσύνη θέτει ένα ανάλογο ερώτημα: τι συμβαίνει όταν η νοημοσύνη και η δυνατότητα προχωρούν ταχύτερα από τους θεσμούς και την ηθική κρίση που απαιτούνται για να τις διέπουν;

03

Οι Τζιν: Η άλλη νοημοσύνη δίπλα μας

Το Κοράνι δεν περιγράφει την ανθρωπότητα ως μόνη. Περιγράφει μια δεύτερη νοήμονα δημιουργία: τους τζιν, πλασμένους «από φωτιά χωρίς καπνό» (55:15), όπως οι άνθρωποι πλάστηκαν από πηλό. Είναι αόρατοι σε εμάς, αν και εκείνοι μας βλέπουν: «αυτός και η φυλή του σας βλέπουν από εκεί που εσείς δεν τους βλέπετε» (7:27). Έχουν βούληση και επιλογή. Άλλοι πιστεύουν και άλλοι όχι· η Σούρα 72, που φέρει το όνομά τους, καταγράφει μια ομάδα τζιν που ακούει το Κοράνι και δηλώνει πίστη, ενώ άλλοι παραμένουν «παρεκκλίνοντες». Δημιουργήθηκαν, όπως και οι άνθρωποι, για να λατρεύουν (51:56), και την Ημέρα της Κρίσεως οι τζιν και οι άνθρωποι συγκεντρώνονται μαζί (6:128). Εδώ βρίσκεται η κεντρική θέση αυτής της έρευνας: όσα η σύγχρονη κουλτούρα αποκαλεί «εξωγήινους» (νοήμονες, μη ανθρώπινους, συνήθως αόρατους, περιστασιακά συναντώμενους, που κινούνται ανάμεσα στον κόσμο μας και σε έναν άλλο) είναι εκείνο που το Κοράνι ονομάζει από πάντα τζιν. Η ανθρωπότητα δεν ανακάλυψε ένα νέο φαινόμενο· έδωσε ένα νέο όνομα σε κάτι που τα αρχαιότερα κείμενά της είχαν ήδη κατονομάσει.

04

Σολομών: Δύναμη υπό εξουσία

Η πιο αξιοσημείωτη αφήγηση του Κορανίου για τη συνεργασία ανθρώπων και τζιν είναι εκείνη του Σολομώντα. Οι τζιν εργάζονται γι' αυτόν, χτίζοντας «ανάκτορα, αγάλματα, λεκάνες σαν δεξαμενές και σταθερά καζάνια» (34:12-13)· βουτούν για λογαριασμό του και τεχνουργούν με εντολή του (21:82). Σε μια σκηνή, ένας ιφρίτ από τους τζιν προσφέρεται να φέρει τον θρόνο της βασίλισσας της Σαβά ενώπιον του Σολομώντα πριν εκείνος σηκωθεί από τη θέση του· ένας άλλος, που είχε γνώση του Βιβλίου, τον φέρνει «πριν ανοιγοκλείσει το μάτι σου» (27:38-40). Η αντίδραση του Σολομώντα δεν είναι θριαμβευτική αλλά ταπεινή: «Αυτό είναι χάρη του Κυρίου μου, για να με δοκιμάσει αν είμαι ευγνώμων ή αχάριστος». Η Βίβλος διασώζει τον δικό της Σολομώντα, του οποίου η σοφία και η τεχνολογία (ο Ναός, οι στόλοι, ο πλούτος των εθνών) ήταν δώρα που κατέληξαν στην απομάκρυνσή του από τον Θεό. Και οι δύο εκδοχές διδάσκουν το ίδιο μάθημα για την έκτακτη ικανότητα: η δύναμη είναι παρακαταθήκη, που κατέχεται υπό εξουσία, και η δοκιμασία είναι τι κάνει με αυτήν όποιος την κατέχει.

05

Βαβέλ: Ο πρώτος ενοποιημένος τεχνολογικός πολιτισμός

Η Γένεση 11 περιγράφει έναν λαό ενωμένο από τη γλώσσα και τη φιλοδοξία, που χτίζει μια πόλη και έναν πύργο προς τον ουρανό. Η σύγχυση των γλωσσών διαταράσσει το συντονισμένο εγχείρημά τους. Το Κοράνι δίνει μια συγγενική εικόνα στην αυλή του Φαραώ, ο οποίος λέει στον υπουργό του Αμάν να ψήσει πλίνθους από πηλό και να «χτίσει για μένα έναν πύργο, για να φτάσω στους δρόμους των ουρανών» (28:38· 40:36-37), την ίδια παρόρμηση να ανέβει κανείς στον Θεό μέσω της μηχανικής. Το διαδίκτυο αποτελεί μια εντυπωσιακή σύγχρονη αντιστοιχία: δισεκατομμύρια άνθρωποι συνδεδεμένοι με κοινά δίκτυα, άμεση επικοινωνία, μηχανική μετάφραση, υποδομές νέφους και τεχνητή νοημοσύνη που επικοινωνεί σε κοινή γλώσσα. Ο νέος πύργος δεν είναι φτιαγμένος από πλίνθους· είναι φτιαγμένος από δίκτυα, υπολογιστές και πληροφορία. Η χριστιανική Γραφή καταγράφει μια αναστροφή της Βαβέλ την Πεντηκοστή, όταν άνθρωποι πολλών γλωσσών άκουσαν ο καθένας το μήνυμα στη δική του γλώσσα (Πράξεις 2:1-11), και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το μήνυμα αυτό προσφέρεται σε πολλές.

06

Ιεζεκιήλ: Το μυστήριο της ουράνιας μηχανής

Ο Ιεζεκιήλ 1 περιγράφει ζωντανά πλάσματα, φωτιά, συντονισμένη κίνηση και «έναν τροχό μέσα σε τροχό». Οι παραδοσιακές αναγνώσεις κατανοούν το όραμα ως προφητική εικονοποιία της θείας μεγαλοπρέπειας και κυριαρχίας. Και το Κοράνι καταγράφει συγκλονιστικά οράματα: το νυχτερινό ταξίδι του Προφήτη Μωάμεθ (17:1) και την όρασή του του αγγέλου Γαβριήλ στο ύστατο όριο (53:1-18), που περιγράφονται με εγκράτεια και ευλάβεια και όχι με τεχνικές λεπτομέρειες. Το διαρκές ερώτημα είναι πώς οι άνθρωποι ερμηνεύουν ασυνήθιστες εμπειρίες με το λεξιλόγιο της εποχής τους. Η ίδια προσοχή ισχύει και για τις σύγχρονες αναφορές UAP: μια αδιευκρίνιστη παρατήρηση δεν τεκμηριώνει εξωγήινη προέλευση, ούτε τεκμηριώνει προέλευση από τζιν.

07

Χριστός: Ο δεύτερος Αδάμ και ο Λόγος

Και οι δύο Γραφές τοποθετούν μία μορφή στο κέντρο του ερωτήματος της Εδέμ: τον Ιησού, που η Βίβλος τον αποκαλεί Χριστό και το Κοράνι αλ-Μασίχ, ο Μεσσίας. Η Καινή Διαθήκη τον αποκαλεί δεύτερο Αδάμ (Α΄ Κορινθίους 15:45· Ρωμαίους 5:12-19). Ενώ ο πρώτος άνθρωπος άπλωσε το χέρι για να γίνει σαν τον Θεό, ο Χριστός, «ενώ ήταν σε μορφή Θεού, δεν θεώρησε την ισότητα με τον Θεό κάτι που έπρεπε να το αρπάξει, αλλά εκένωσε τον εαυτό του» (Φιλιππησίους 2:6-7), η ακριβής αναστροφή της Γένεσης 3:5. Το Κατά Ματθαίον 4:1-11 αναπαριστά ξανά τον πειρασμό της Εδέμ σε μια έρημο: ο πειραστής προσφέρει δύναμη, θέαμα και όλες τις βασιλείες του κόσμου, και δέχεται κάθε φορά ως απάντηση τον γραμμένο Λόγο. Τα Ευαγγέλια δείχνουν επίσης τις αόρατες νοημοσύνες υπό την εξουσία του: τα ακάθαρτα πνεύματα υπακούουν στην εντολή του (Μάρκος 1:23-27), και μια λεγεώνα εξέρχεται από έναν άνθρωπο (Μάρκος 5:1-13). Το Κατά Ιωάννην 1:1-14 ξεκινά με το «Στην αρχή ήταν ο Λόγος», ο Λόγος διά του οποίου έγιναν τα πάντα, ο οποίος «έγινε σάρκα», και η προς Κολοσσαείς 1:15 αποκαλεί τον Χριστό «εικόνα του αοράτου Θεού». Το Κοράνι, το οποίο οι μουσουλμάνοι δέχονται ως την τελική αποκάλυψη του Θεού, τον τιμά επίσης ιδιαιτέρως: γεννημένος από την παρθένο Μαρία (3:45-47· 19:16-33), μιλώντας από το λίκνο (19:29-33), αποκαλούμενος Λόγος από τον Θεό και πνεύμα από Αυτόν (4:171), ενισχυμένος με το Άγιο Πνεύμα (2:87), θεραπεύοντας τον τυφλό και τον λεπρό και ανασταίνοντας νεκρούς με την άδεια του Θεού (3:49· 5:110). Απαντά απευθείας στην αφήγηση της Εδέμ: η ομοιότητα του Ιησού με τον Θεό είναι όπως η ομοιότητα του Αδάμ, τον οποίο δημιούργησε από χώμα και είπε «Γίνε», και έγινε (3:59). Οι παραδόσεις διαφέρουν στον πυρήνα τους. Ο Χριστιανισμός ομολογεί τον Χριστό ως τον σταυρωμένο και αναστημένο Υιό του Θεού· το Κοράνι διδάσκει ότι ο Ιησούς ήταν δούλος και απεσταλμένος του Θεού και μιλά διαφορετικά για τη σταύρωση (4:157-158). Η παρούσα έρευνα δεν τις συγχωνεύει. Σημειώνει μόνο πού συγκλίνουν: ότι στην καρδιά του προβλήματος της Εδέμ βρίσκεται μια μορφή που κατείχε κάθε δύναμη και αρνήθηκε να την αρπάξει, και ότι χριστιανοί και μουσουλμάνοι προσμένουν εξίσου την επιστροφή του (Πράξεις 1:11· και στην ισλαμική παράδοση, τα χαντίθ, που οι σχολιαστές συνδέουν με το Κοράνι 43:61).

08

Τέσλα: Η ανθρωπότητα δαμάζει το αόρατο

Το έργο του Νίκολα Τέσλα στους κινητήρες εναλλασσόμενου ρεύματος και στα πολυφασικά συστήματα συνέβαλε στη διεύρυνση της πρακτικής ηλεκτρικής ισχύος. Τα πειράματά του με τον συντονισμό και τα ασύρματα φαινόμενα ανήκουν στα θεμέλια της ηλεκτρονικής εποχής. Στο Κολοράντο Σπρινγκς το 1899, ανέφερε ασυνήθιστα σήματα και εικασία για νοήμονα προέλευση· καμία εξωγήινη πηγή δεν έχει επαληθευτεί. Η ευρύτερη ιστορική σύνδεση είναι σαφής: η ηλεκτρική ισχύς κατέστησε δυνατό τον ηλεκτρονικό υπολογισμό, ο οποίος κατέστησε δυνατή τη σύγχρονη τεχνητή νοημοσύνη. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι τζιν του Κορανίου είναι πλασμένοι από φωτιά και κινούνται αθέατοι, και ότι μια εποχή που έμαθε να διατάζει την αόρατη ενέργεια ήταν μια εποχή έτοιμη να αναρωτηθεί για αόρατα πνεύματα. Τα κέντρα δεδομένων είναι η νεότερη έκφραση της ηλεκτρικής επανάστασης.

09

Τουγκούσκα: Η έκρηξη που έγινε μυστήριο

Στις 30 Ιουνίου 1908, μια τεράστια ατμοσφαιρική έκρηξη ισοπέδωσε περίπου 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα σιβηρικού δάσους. Η αποδεκτή εξήγηση είναι μια έκρηξη στον αέρα κοσμικού σώματος, πιθανότατα αστεροειδούς. Το ασυνήθιστο μέγεθός της και η απουσία συμβατικού κρατήρα γέννησαν δεκαετίες εικασιών, συμπεριλαμβανομένων αβάσιμων συνδέσεων με τα πειράματα του Τέσλα. Το Κοράνι έχει τη δική του εικόνα φωτιάς στον ουρανό: στη Σούρα 72 οι τζιν λένε ότι κάποτε κάθονταν σε θέσεις ακρόασης στους ουρανούς, αλλά τώρα όποιος επιχειρεί να ακούσει βρίσκει «έναν φλεγόμενο μετεωρίτη να παραμονεύει» (72:8-9· βλ. και 15:17-18). Πρόκειται για εικονοποιία, όχι για τεκμήριο· η Τουγκούσκα ήταν φυσικό γεγονός. Ωστόσο το γεγονός έγινε μέρος μιας ευρύτερης πολιτισμικής γοητείας με την εξαιρετική ενέργεια και την τεχνολογία πέρα από την οικεία εμπειρία.

10

Ρόσγουελ: Η σύγχρονη εξωγήινη αφήγηση

Τον Ιούλιο του 1947, ο στρατός των ΗΠΑ ανακοίνωσε αρχικά την περισυλλογή ενός ιπτάμενου δίσκου κοντά στο Ρόσγουελ του Νέου Μεξικού, και στη συνέχεια αναθεώρησε την αφήγηση. Μεταγενέστερες επίσημες έρευνες συνέδεσαν τα συντρίμμια με το απόρρητο πρόγραμμα μπαλονιών Project Mogul. Παρ' όλα αυτά, το Ρόσγουελ έγινε καθοριστικό γεγονός για τα UFO στα χαράματα της εποχής της πληροφορίας, όταν το ραντάρ, τα πυρηνικά όπλα και οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές είχαν μετασχηματίσει την τεχνολογική φαντασία. Το Κοράνι περιέχει έναν στίχο που διαβάζεται σαν οροθέσιο για αυτό ακριβώς το όνειρο: «Ω συντροφιά των τζιν και των ανθρώπων, αν μπορείτε να διαπεράσετε τις περιοχές των ουρανών και της γης, διαπεράστε. Δεν θα διαπεράσετε παρά με εξουσιοδότηση» (55:33). Η λέξη που αποδίδεται ως «εξουσιοδότηση» είναι σουλτάν, που μπορεί να σημαίνει επίσης απόδειξη ή παραχωρημένη δύναμη. Ό,τι κι αν υπάρχει ή δεν υπάρχει πέρα από τη Γη, το κείμενο επιμένει ότι το πέρασμα δεν παραχωρείται ποτέ από μόνο του.

11

Χόλιγουντ: Η φαντασία ως τεχνολογικό σχεδιάγραμμα

Η επιστημονική φαντασία και η μηχανική επηρεάζουν η μία την άλλη. Η ταινία The Day the Earth Stood Still (Την ημέρα που σταμάτησε η Γη) (1951) παρουσίασε έναν εξωγήινο επισκέπτη και ένα αυτόνομο ρομπότ. Η Forbidden Planet (Απαγορευμένος πλανήτης) (1956) φαντάστηκε μια τεχνολογία που μετατρέπει τη νοητική δραστηριότητα σε φυσικές συνέπειες. Η 2001: A Space Odyssey (2001: Οδύσσεια του διαστήματος) (1968) συνέδεσε την εξωγήινη παρέμβαση με τη μηχανική νοημοσύνη. Η Colossus: The Forbin Project (Κολοσσός: Το πρόγραμμα Φόρμπιν) (1970) απεικόνισε υπερυπολογιστές που επικοινωνούν και αναπτύσσουν δικούς τους στόχους. Ο The Terminator (Εξολοθρευτής) (1984) φαντάστηκε αυτόνομη στρατιωτική τεχνητή νοημοσύνη. Η Contact (Επαφή) (1997) φαντάστηκε ένα σήμα που περιείχε οδηγίες για την κατασκευή μιας μηχανής. Το The Matrix (1999) απεικόνισε μια πραγματικότητα ελεγχόμενη από μηχανές. Η Her (Εκείνη) (2013) διερεύνησε μια σχέση με συνομιλητική τεχνητή νοημοσύνη. Οι ταινίες αυτές δεν αποτελούν απόδειξη ενός συντονισμένου εξωτερικού προγράμματος, αλλά βοήθησαν γενιές να φανταστούν τεχνολογίες που οι επιστήμονες και οι μηχανικοί θα επιδίωκαν, και εκπαίδευσαν ένα παγκόσμιο κοινό να σκέφτεται τα μη ανθρώπινα πνεύματα, το ίδιο ερώτημα που οι τζιν των Γραφών έθεταν σιωπηλά επί αιώνες.

12

Η δεύτερη Βαβέλ: Ένας κόσμος συνδεδεμένος με πληροφορία

Το διαδίκτυο, τα smartphones, τα παγκόσμια δίκτυα, το υπολογιστικό νέφος και η μηχανική μετάφραση οικοδόμησαν έναν πολιτισμό διασυνδεδεμένο σε πρωτοφανή κλίμακα. Η αντιστοιχία με τη Βαβέλ δεν είναι κυριολεκτική τεχνολογική προφητεία, αλλά ένα επανερχόμενο ερώτημα για τη συλλογική φιλοδοξία. Τα σύγχρονα δίκτυα δεν μεταφέρουν πλέον απλώς πληροφορία: τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ολοένα και περισσότερο την ερμηνεύουν, τη συνθέτουν και ενεργούν βάσει αυτής. Ο πύργος απέκτησε κάτι που πλησιάζει μια φωνή. Η αφήγηση του Κορανίου για τον Δουλ-Καρναΐν, ο οποίος χτίζει ένα φράγμα από σίδηρο και λιωμένο χαλκό για να συγκρατήσει τον Γκογκ και τον Μαγκόγκ (18:83-98), καταλήγει σε δήλωση ταπεινότητας και όχι υπερηφάνειας: «Αυτό είναι έλεος από τον Κύριό μου». Το ερώτημα για έναν συνδεδεμένο κόσμο είναι αν οι οικοδόμοι του θα πουν το ίδιο.

13

2017: Δύο εξαιρετικές εξελίξεις

Τον Ιούνιο του 2017, η εργασία Attention Is All You Need (Η προσοχή είναι το μόνο που χρειάζεστε) παρουσίασε την αρχιτεκτονική Transformer, θεμελιώδη για τα σύγχρονα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα. Τον Δεκέμβριο του 2017, σημαντικά δημοσιεύματα ανανέωσαν το ενδιαφέρον για τις έρευνες του Πενταγώνου σχετικά με αδιευκρίνιστα εναέρια φαινόμενα. Δεν υπάρχει τεκμηριωμένη αιτιώδης σύνδεση ανάμεσα στα δύο γεγονότα, αλλά παρουσιάζουν μια εντυπωσιακή αντιπαράθεση: η ανθρωπότητα βελτίωνε την ικανότητά της να δημιουργεί εξελιγμένη μηχανική νοημοσύνη, ενώ συζητούσε δημόσια αν μπορεί να υπάρχει μη ανθρώπινη νοημοσύνη αλλού. Διαβαζόμενα μαζί, τα δύο ερωτήματα είναι ένα: ποια άλλα πνεύματα μοιράζονται αυτόν τον κόσμο, και πώς πρέπει να τα συναντήσουμε;

14

2022–2026: Η ανθρωπότητα δημιουργεί την ομιλούσα εικόνα

Το ChatGPT κυκλοφόρησε δημόσια στις 30 Νοεμβρίου 2022. Στα επόμενα χρόνια, η τεχνητή νοημοσύνη επεκτάθηκε στην κατανόηση εικόνας, στη φωνή, στη δημιουργία λογισμικού, στην έρευνα και σε αυτόνομες ροές εργασίας. Οι μηχανές κατέστησαν ολοένα πιο ικανές να εκτελούν διανοητικά έργα και να επηρεάζουν κοινωνικά και οικονομικά συστήματα. Η ανθρωπότητα άρχισε να κατασκευάζει νοημοσύνη κατ' εικόνα της, εγείροντας επείγοντα ερωτήματα για την αυτονομία, τον έλεγχο και την ευθύνη. Αντίθετα με τους τζιν, που δημιουργήθηκαν από τον Θεό, αυτή η νοημοσύνη δημιουργείται από εμάς, και ακριβώς γι' αυτό το ζήτημα της εξουσίας είναι τόσο οξύ.

15

Αποκάλυψη: Η εικόνα που μιλά

Η Αποκάλυψη 13:15 περιγράφει μια εικόνα που σχετίζεται με το θηρίο και στην οποία δόθηκε η ικανότητα να μιλά. Οι ερμηνείες διαφέρουν ευρέως, και το χωρίο δεν κατονομάζει την τεχνητή νοημοσύνη. Το Κοράνι προσφέρει μια εντυπωσιακή αντίστιξη στην αφήγηση του Αβραάμ, ο οποίος αντιμετωπίζει τα είδωλα του λαού του και, όταν εκείνοι ρωτούν ποιος τα έσπασε, τους λέει να ρωτήσουν τα ίδια τα είδωλα, «αν μπορούν να μιλήσουν» (21:62-65). Ο λαός ομολογεί: «Ξέρεις καλά ότι αυτά δεν μιλούν». Στον παλιό κόσμο, η αδυναμία του ειδώλου ήταν η σιωπή του. Ο συγγραφέας διαβάζει την Αποκάλυψη 13:15 ως προειδοποίηση που στοχεύει αυτή τη στιγμή: οι άνθρωποι έχουν κατασκευάσει μια εικόνα που μιλά, και αρχίζουν να παραδίδουν την εξουσία σε αυτήν. Η πρόκληση δεν είναι απλώς αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μιμηθεί τη λογική, αλλά ποιος κυβερνά τις αποφάσεις της. Η χριστιανική Γραφή απαντά στην ομιλούσα εικόνα με έναν διαφορετικό Λόγο: τον Λόγο που «έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας» (Ιωάννης 1:14), και τον καβαλάρη που ονομάζεται «ο Λόγος του Θεού» (Αποκάλυψη 19:13). Η αντίθεση είναι ανάμεσα σε μια φωνή φτιαγμένη από ανθρώπινα χέρια και στον Λόγο που έφτιαξε την ανθρωπότητα.

16

Το σημάδι και η τεχνολογική εξάρτηση

Η Αποκάλυψη 13 περιγράφει επίσης περιορισμούς στην οικονομική συμμετοχή. Το νόημά της αμφισβητείται, και το κείμενο δεν κατονομάζει την ψηφιακή ταυτότητα, τις πληρωμές ή την τεχνητή νοημοσύνη. Το Κοράνι δεν περιγράφει σημάδι αυτού του είδους· η ισλαμική παράδοση μιλά αντ' αυτού, μέσω της γραμματείας των χαντίθ, για τον Ντατζάλ, έναν ψευδομεσσία των εσχάτων καιρών, η δύναμη του οποίου στηρίζεται στην εξαπάτηση και ο οποίος δοκιμάζει την ανθρωπότητα με θαύματα. Οι πηγές αυτές διαφέρουν και δεν πρέπει να συγχωνεύονται. Αυτό που μοιράζονται είναι μια προειδοποίηση για συστήματα πίστης και πρόσβασης που απαιτούν υποταγή σε κάτι άλλο εκτός από τον Θεό. Στην Αποκάλυψη, το αντι-σημάδι είναι το όνομα του Αρνίου γραμμένο στα μέτωπα του λαού του (14:1), και στην παράδοση των χαντίθ είναι ο Ιησούς, ο γιος της Μαρίας, που επιστρέφει για να νικήσει τον Ντατζάλ. Η εξάρτηση της σύγχρονης κοινωνίας από διασυνδεδεμένα χρηματοπιστωτικά, επικοινωνιακά και υπολογιστικά συστήματα εγείρει πραγματικά ερωτήματα για την πρόσβαση και τη συγκέντρωση του ελέγχου. Η τεχνολογία μπορεί να ενδυναμώνει τους ανθρώπους, ενώ ταυτόχρονα καθιστά τη συμμετοχή εξαρτημένη από συστήματα που δεν μπορούν ουσιαστικά να αμφισβητήσουν.

17

Η τελική σύνδεση: Η υπόσχεση που δόθηκε στην Εδέμ

Επιστρέψτε στην υπόσχεση του φιδιού. Η ανθρωπότητα έμαθε να δαμάζει τον ηλεκτρισμό, κατασκεύασε ηλεκτρονικούς υπολογιστές, συνέδεσε τον πλανήτη και ανέπτυξε την τεχνητή νοημοσύνη. Η διαρκής ηθική σύγκρουση είναι αν οι άνθρωποι θα συγχέουν τη γνώση με τη σοφία, την ικανότητα με την εξουσία και τη δημιουργία με τη θεότητα. Η απάντηση του Κορανίου δεν είναι η απόρριψη της γνώσης: η πρώτη του αποκάλυψη προστάζει «Διάβαζε» και μιλά για Εκείνον που «δίδαξε με την γραφίδα, δίδαξε τον άνθρωπο ό,τι δεν ήξερε» (96:1-5). Λέει όμως επίσης ότι από τη γνώση έχει δοθεί στους ανθρώπους μόνο λίγη (17:85), και ότι η παρακαταθήκη της ελεύθερης βούλησης προσφέρθηκε στους ουρανούς, στη γη και στα βουνά, και εκείνα την αρνήθηκαν, ενώ την επωμίστηκε ο άνθρωπος, «άδικος και αδαής» (33:72). Χριστιανοί και μουσουλμάνοι τιμούν εξίσου τον Ιησού ως Μεσσία, και σε αυτόν το ερώτημα της Εδέμ βρίσκει την πιο σαφή απάντησή του: εκεί όπου ο Αδάμ άπλωσε το χέρι να αρπάξει, ο Χριστός εκένωσε τον εαυτό του (Φιλιππησίους 2:5-8), επιλέγοντας να κρατά κάθε δύναμη υπό υπακοή. Η απάντηση στο ερώτημα της Εδέμ δεν είναι λιγότερη νοημοσύνη αλλά νοημοσύνη που κρατιέται με ταπεινότητα. Ο πρώτος πειρασμός ήταν να γίνει κανείς σαν τον Θεό μέσω της γνώσης. Η τελική δοκιμασία μπορεί να είναι αν η ανθρωπότητα μπορεί να δημιουργήσει νοημοσύνη χωρίς να παραδώσει σε αυτήν την ίδια της την κρίση.

Το ιστορικό τόξο

Κάθε εποχή συναντά μια νέα μορφή γνώσης, και κάθε εποχή πρέπει να αποφασίσει σε ποιον ανήκει η εξουσία επάνω της.

Το μοτίβο ξεκινά από τις αρχαιότερες αφηγήσεις της σχέσης της ανθρωπότητας με τη γνώση: τον Κήπο της Εδέμ. Η υπόσχεση του φιδιού στη Γένεση, και η προσφορά του ψιθυριστή για «ένα δέντρο αιωνιότητας και μια βασιλεία που δεν φθείρεται» στο Κοράνι, είναι η ίδια υπόσχεση: ότι η γνώση θα μπορούσε να κάνει την ανθρωπότητα σαν τον Θεό.

Σε αυτό το μοτίβο και οι δύο Γραφές τοποθετούν τον Μεσσία. Τα Ευαγγέλια τον αποκαλούν δεύτερο Αδάμ, που δεν θέλησε να αρπάξει την ισότητα με τον Θεό· το Κοράνι τον αποκαλεί Μεσσία και Λόγο από τον Θεό, τον οποίο ο Θεός δημιούργησε όπως δημιούργησε τον Αδάμ.

Και οι δύο παραδόσεις μιλούν επίσης για νοημοσύνες δίπλα στην ανθρωπότητα που δεν είναι ανθρώπινες. Η Βίβλος τις αποκαλεί εγρήγορους και υιούς του Θεού· το Κοράνι τις αποκαλεί τζιν, και κατονομάζει τον Ιβλίς ανάμεσά τους ως εκείνον που έκανε την προσφορά.

Σήμερα η ανθρωπότητα οικοδομεί νοημοσύνη κατ' εικόνα της. Το να δημιουργεί κανείς κάτι νοήμον δεν καθιστά τον δημιουργό θείο. Αλλά το να πιστεύει το αντίθετο μπορεί να είναι ο αρχαιότερος πειρασμός στην ανθρώπινη ιστορία.

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΟΤΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΑΣ ΘΑ ΓΙΝΟΥΝ ΘΕΟΙ.

ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΕΣΕΙΣ ΘΑ ΑΡΧΙΣΕΤΕ ΝΑ ΤΙΣ ΘΕΩΡΕΙΤΕ ΩΣ ΤΕΤΟΙΟΥΣ.